Title

Manuscript of Matthew the Tenth, 1507: On The Determination of the Characteristics of the Rus´ian Recension of Old Church Slavoniс

Journal title

Slavia Orientalis

Yearbook

2025

Volume

vol. LXXIV

Issue

No 4

Authors

Naienko, Halyna

Affiliation

Наєнко, Галина : Київ, Київський національний університет імені Тараса Шевченка, Лодзь, Лодзький університет

Keywords

Church Slavonic ; Rus´ian recension ; multilingualism ; prosta mova ; Grand Duchy of Lithuania ; the Anthologion of Matthew the Tenth

Divisions of PAS

Nauki Humanistyczne i Społeczne

Coverage

67-83

Publisher

Komitet Słowianoznawstwa PAN

Bibliography

• АМD 1507 – Antolohion Matfeya Desyatoho 1507 r., rukopys Biblioteky RAN, Sankt- Peterburh, kolektsiya Sreznevsʹkoho II.75.
• А 1619 – Anfolohion, Kyyiv 1619, [v:] https://archive.org/details/anfol1619.
• HSBM – Histarychny slovnik belaruskay movy: u 37 vyp., A. I. Zhurawski (hal. red.), A. M. Bulyka, Minsk 1982-2017, [v:] https://verbum.by/.
• SS – E. Blagova, R. M. Tseytlin, S. Gerodes i dr., Staroslavyanskiy slovarʹ (po rukopisyam X-XI vekov): Okolo 10 000 slov, Moskva 1994.
• SSUM XIV-XV – Slovnyk staroukrayinsʹkoyi movy XIV-XV st.: u 2-kh tt., red. kol.: D. H. Hrynchyshyn, L. L. Humetsʹka (holova), I. M. Kernytsʹkyy, Kyyiv 1977-1978.
• Barszczewska N., Bałtycko-słowiańska geneza języka białoruskiego, „Rozprawy Komisji Języ-kowej ŁTN” 2018, t. LXVI.
• Barszczewska N., Jankowiak M., Dialektologia białoruska, Warszawa 2012.
• Bibliya Matfeya Desyatogo 1507 goda. Iz sobraniya Biblioteki Rossiyskoy akademii nauk: v 2 t., t. 1: Faksimilʹnoye vosproizvedeniye rukopisi BAN, sobr. I. I. Sreznevskogo, II. 75, podgot. izd. i issled. A. A. Alekseyev (otv. red.), A. E. Zhukov, F. V. Panchenko, Sankt-Peterburg 2020.
• Bibliya Matfeya Desyatogo 1507 goda. Iz sobraniya Biblioteki Rossiyskoy akademii nauk: v 2 t., t. 2: Issledovaniya i materialy, podgot. izd. i issled. A. A. Alekseyev (otv. red.), A. E. Zhukov, F. V. Panchenko, Sankt-Peterburg 2020.
• Danylenko A., A missing chain? On the sociolinguistics of the Grand Duchy of Lithuania, “Acta Baltico‑Slavica” 2017, № 41.
• Danylenko А., Is there any inflectional future in East Slavic? A case of Ukrainian against Romance reopened, [in:] Grammaticalization in Slavic Languages: From Areal and Typological Perspectives, Sapporo 2011.
• Danylenko A., On the Name(s) of the Prostaja Mova in the Polish-Lithuanian Commonwealth, “Studia Slavica Academiae Scientiarum Hungaricae” 2006, vol. 51, nr 1-2.
• Farion I., Suspilʹnyy status staroukrayinskoyi (ruskoyi) movy u XIV-XVII stolittyakh: movna svidomistʹ, movna diysnistʹ, movna perspektyva, Lʹviv 2015.
• Galʹchenko М., Knizhnaya kulʹtura. Knigopisaniye. Nadpisi na ikonakh Drevney Rusi. Izbran-nyye raboty, Moskva 2001.
• Getka J., Moisiienko V., Na początku było Słowo… Od standardu mówionego do normy literackiej (Zarys genezy ukraińskiego języka literackiego), Warszawa 2024.
• Hnatenko L., Paleohrafichno-orfohrafichna atrybutsiya ukrayinskoyi kyrylychnoyi rukopysnoyi knyhy: ustavni ta pivustavni kodeksy kintsya XІI – pochatku ХVII st., Kyуiv 2016.
• Ivanov V., Slavyanskie dialekty v sootnoshenii s drugimi yazykami Velikogo Knyazhestva Litovskogo, [v:] Slavyanskoye yazykoznaniye: XIII mezhdunarodnyy s’yezd slavistov, Lyub-lyana 2003, Moskva 2003.
• Ivanov V. Dini P., Languages/ Writings/ Religions/ Cultures in the Great Duchy of Lithuania and Neighbouring Areas in 14-17th Centuries (Sociological Situation/Polyglossia), [in:] Res Baltica, Pisa 2001.
• Kalugin V., Knigi prorokov v bibleyskom kodekse 1502-1507 godov Matfeya Desyatogo, «Trudy Otdela drevnerusskoy literatury» 2021, t. 68.
• Knoll V., Changes in the Church Slavonic in the 14th-15th Centuries, “Slavia” 2019, vol. 89.
• Krivko V., Orfografiya rukopisi kak svidetelʹ tekstologicheskoy preyemstvennosti, «Trudy Instituta russkogo yazyka im. V. V. Vinogradova» 2016, vyp. 9: Istoriya russkogo yazyka i kulʹtury. Pamyati V. M. Zhivova.
• Krivko R., Ocherki yazyka drevnikh tserkovnoslavyanskikh rukopisey, Moskva 2015.
• Ławreszuk М., Spis zawartości „Antologionu Mateusza Dziesiątego” – supraskiego rękopisu Mateusza Dziesiątego z 1507 roku, Biblioteka RAN St-Petersburg nr kat. 24.4.28. Sygn. BAN, zbiór Srezniewskiego, II.75., [w:] https://doi.org/10.18150/WNSY7S.
• Moisiienko V., Pivnichnoukrayinsʹke narichchya: okreslenistʹ u prostori y chasi, [v:] Ukrayinsʹkyy hlotohenez: Materialy Mizhnarodnoyi naukovoyi konferentsiyi, Zhytomyr 2015.
• Moisiienko V., Nika О., «Prosta mova» v Ukrayini ta Bilorusi XVI st., Kyyiv 2013.
• Moser M., Middle Ruthenian, [in:] Encyclopedia of Slavic Languages and Linguistics Online, [in:] https://referenceworks.brill.com/display/entries/ESLO/COM-032436.xml.
• Moysiyenko V., Etnoyazykovaya prinadlezhnostʹ “rusʹkoy movy” vo vremena Velikogo Knya-zhestva Litovskogo i Rechi Pospolitoy, «Slavyanovedeniye» 2007, №5.
• Nayenko H., Istoriya movy vs sotsiolinhvistyka: zi sposterezhenʹ za terminamy, [v:] Naukovyy dorobok V. V. Nimchuka i formuvannya suchasnykh istoryko-linhvistychnykh znanʹ, Uzhhorod 2025.
• Nayenko Н., Fonetyko-fonolohichna y hrafiko-pravopysna systemy ukrayinsʹkoyi movy II po-lovyny XVII stolittya (na materiali «Vykladu o tserkvy» Teodosiya Sofonovycha), „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” 2018, t. LXVI.
• Naumov A., Osobenosti na mestnata bogosluzhebna traditsie v pravoslavnata knizhnina na polsko-litovskata dŭrzhava, «Godishnik na Sofiyskie universitet “Sv. Kliment okhridski”. Tsentŭr za slaveno-vizantiyski prouchvanie “Ivan Duychev”» 2011, t. 96 (15).
• Nimchuk V., Davnʹorusʹka spadshchyna v ukrayinsʹkiy movi, Kyyiv 1992.
• Pivtorak H., «Rusʹka» kantselyarsʹka mova u Velykomu Kniazivstvi Lytovsʹkomu: formuvannya, derzhavnyy status, dialektni vplyvy, «Movoznavstvo» 2022, № 1.
• Shevelʹov Yu., Istorychna fonolohiуa ukraуinsʹkoуi movy, Kharkiv 2002.
• Smirnova E., Evangelie Vasiliya Tyapinskogo. K rekonstruktsii glagolʹnoy sistemy «prostoy movy», Moskva 2024.
• Stang C., Die westrussische Kanzleisprache des Grossfürstentums Litauen, Oslo 1935.
• Suprun A., Moldovan A. Staroslavyanskiy i tserkovnoslavyanskiy yazyk, [v:] Yazyki mira: Slavyanskiye yazyki, Sankt-Peterburg 2017.
• Temchin S., Matvey Desyatyy i sostavleniye tretʹey (litovskoy) redaktsii Izmaragda, „Slavistica Vilnensis” 2009, vol. 54, № 2.
• Temchin S., Rolʹ Matveya Desyatogo v pravoslavnoy kulʹture Velikogo Knyazhestva Litovskogo, „Latopisy Akademii Supraskiej” 2010, vol. 1: Prawosławni w dziejach Rzeczypospolitej.
• Temčinas S., Języki kultury ruskiej w Pierwszej Rzeczypospolitej, [w:] M. Kuczyńska (red.), Między Wschodem a Zachodem: Prawosławie i unia, (seria: Kultura Pierwszej Przeczy-pospolitej w dialogu z Europą: hermeneutyka wartości, t. 11), Warszawa 2017.
• Turilov A., Mezhslavyanskiye kulʹturnyye svyazi epokhi Srednevekov’ya i istochnikovedeniye istorii i kulʹtury slavyan: Etyudy i kharakteristiki, Moskva 2012.
• Wexler Р., A historical Phonology of the Belorussian Language, Heidelberg 1977.
• Wiemer B., Dialect and language contacts on the territory of the Grand Duchy of Lithuania from the 15th century until 1939, [in:] Aspects of Multilingualism in European Language History, Amsterdam 2003.
• Zholobov O., Zametki o slovoforme e ‘est’ v drevnerusskoy i staroslavyanskoy pisʹmennosti, „Slověne” 2016, t. 5, № 1.
• Zhovtobryukh M., Rusanivsʹkyy V., Sklyarenko V., Istoriya ukrayinsʹkoyi movy. Fonetyka, Kyyiv 1979.
• Zhukov A., «Bibleyskiye knigi» Matfeya Desyatogo v kontekste obshchestvenno-politicheskoy i religioznoy zhizni Velikogo knyazhestva Litovskogo na rubezhe XV-XVІ vv., [v:] Kapte-revskie chteniya – 16, Moskva – Serpukhov 2018.
• Zhukov A., Posleslovie Biblii Matfeya Desyatogo: opyt istoriko-literaturnogo issledovaniya, „Novogardia” 2020, nr 3.
• Zhukov А., Bibliya Matfeya Desyatogo v istoriografii, [v:] Bibliya Matfeya Desyatogo 1507 goda, tom 2: Issledovaniya i materialy, Sankt-Peterburg 2020.

Date

23.03.2026

Type

Artykuły / Articles

Identifier

DOI: 10.24425/slo.2025.157415

Editorial Board

SCIENTIFIC COUNCIL



• Anna Woźniak – chairperson, (Polska, Katolicki Uniwersytet Lubelski)

• Fłorij Bacewicz (Ukraina, Львівський національний університет ім. Івана Франка)

• Iryna Bahdanowicz (Białoruś, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, Мiнск)

• Feliks Czyżewski (emeritus) (Polska, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin)

• Maria Plioukhanova (Włochy, Università degli Studi di Perugia)

• Swietłana Titarenko (Rosja, Санкт-Петербургский государственный университет)

Abstracting & Indexing

Abstracting & Indexing



- Arianta - Biblioteka Nauki

- CEJSH

- EBSCO (relevant databases)

- EBSCO Discovery Service

- ERIH Plus

- Google Scholar

- Scopus

- Ulrich's Periodicals Directory/ulrichsweb

- WorldCat (OCLC)