Nauki Humanistyczne i Społeczne

Rocznik Historii Sztuki

Zawartość

Rocznik Historii Sztuki | 2025 | No L

Abstrakt

W artykule omówione zostały historia oraz architektura willi biskupa krakowskiego Piotra Myszkowskiego w Książu Wielkim, zrealizowanej w latach 1585–1595 przez florenckiego rzeźbiarza i architekta, Santi Gucciego. Całe założenie rezydencjonalne zaliczane jest zgodnie przez badaczy do najważniejszych realizacji XVI-wiecznej Rzeczypospolitej.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Aleksander Stankiewicz
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Abstrakt

Idea galerii sławnych Polaków, zwykle kojarzona z Salą Rycerską na Zamku Królewskim w Warszawie (1781–1786), kształtowała się od lat 70. XVIII w. W odpowiedzi na kryzys polityczny i społeczne podziały Stanisław August rozwijał program ukazywania modelowych postaci z historii Polski. Portrety i towarzyszące im biogramy gromadzone w zamkowych zbiorach miały pełnić funkcję dydaktyczną i wzmacniać patriotyzm. Panteon znamienitych rodaków stał się jednym z centralnych motywów mecenatu artystyczno-politycznego króla.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Izabela Przepałkowska
1
ORCID: ORCID

  1. Gabinet Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie zaginionego portretu Anieli z Potockich Konstantowej Zamoyskiej pędzla Jana Matejki. Obraz ukończony w 1872 r. i dwukrotnie pokazywany szerokiej publiczności na wystawach w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie reprezentuje okres w twórczości Matejki, w którym artysta odszedł od typowo realistycznego prezentowania modeli. Dzieło w obawie przed zbliżającym się frontem zostało przewiezione w 1944 r. z pałacu Zamoyskich w Kozłówce do pałacu Brzozowskich w Warszawie, gdzie podczas działań wojennych uległo zniszczeniu. Szczęśliwie zachowała się dokumentacja obrazu – czarno-biała odbitka fotografii z 1872 r., negatyw szklany fotografii wykonanej po 1923 r., grafika w tzw. Albumie Jana Matejki oraz niedawno odnaleziona kopia pędzla Floriana Cynka (?). W niniejszym artykule podsumowano dostępne aktualnie źródła traktujące o portrecie Zamoyskiej, a także zarysowano biografię hrabiny, m.in. skorygowano na podstawie odnalezionych dokumentów rok jej urodzin, do tej pory podawany błędnie.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Barbara Matwiejczyk
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Gdański

Abstrakt

Celem artykułu jest omówienie subskrypcji graficznych ogłaszanych na łamach polskiej prasy codziennej w Warszawie, Krakowie, Wilnie, Lwowie, Poznaniu i Toruniu w latach 30. XX w. Mechanizm przedpłaty, stosowany w Europie od XVI w. dla luksusowych, często bogato ilustrowanych publikacji książkowych, w Polsce okresu międzywojennego stał się jednym z ważniejszych sposobów dystrybucji i popularyzacji sztuki graficznej wśród szerokiego grona odbiorców. Rozwinął się on na skalę dotąd niespotykaną, o czym świadczy 36 subskrypcji ogłoszonych w latach 1933–1941, w których uczestniczyło blisko 150 grafików. Kolejne edycje, organizowane według zasad wypracowanych już w czasie pierwszej, zainicjowanej przez drzeworytnika Wiktora Podoskiego i redaktora „ABC” Stanisława Piaseckiego na łamach tego warszawskiego pisma, były często dostosowywane do realiów lokalnych i udoskonalane w oparciu o zebrane doświadczenia. Z przedstawionych przykładów wyłania się obraz zjawiska o wielowymiarowym znaczeniu: przełamującego barierę między twórcą a odbiorcą, zapewniającego masowy dostęp do przystępnych cenowo dzieł artystycznych, kształtującego gust społeczny, propagującego treści i motywy patriotyczne w państwie na nowo budującym swą tożsamość, a wreszcie integrującego i wspierającego lokalne środowiska graficzne. Przeprowadzone badania wykazały ponadto, że w wyniku omówionych subskrypcji ukształtowała się nowa grupa odbiorców, niekoniecznie tożsama z wytrawnymi kolekcjonerami grafiki już obecnymi na rynku sztuki.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Uruszla Dragońska
1
ORCID: ORCID

  1. Gabinet Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie

Abstrakt

Artykuł analizuje opowiadanie Realizm Ewy Garzteckiej jako literacki portret francuskiego malarza André Fougerona, ukrytego pod fikcyjnym nazwiskiem Michel Hussenet. Tekst ukazuje, jak Garztecka, wykorzystując konwencję fikcji literackiej, zakamuflowała autobiograficzne doświadczenia i osobistą relację z artystą, z którym zetknęła się w środowisku włoskiej lewicowej bohemy artystycznej lat 40. XX w. Szczegółowa analiza ujawnia paralelę między biografią Fougerona a losami postaci Husseneta, a także pozwala na identyfikację prawdziwego obrazu Młoda Polka jako kluczowego punktu odniesienia w opowiadaniu. Artykuł rekonstruuje kontekst polityczny i artystyczny, w jakim powstawały zarówno proza Garzteckiej, jak i twórczość Fougerona, wskazując na napięcia między ideologicznymi wymogami realizmu socjalistycznego a osobistymi i estetycznymi poszukiwaniami twórców. Zacieranie granic między rzeczywistością a fikcją staje się tu narzędziem subtelnej krytyki systemu oraz próbą zachowania pamięci o przemilczanej historii.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Katarzyna Urbańska
1
ORCID: ORCID

  1. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie

Abstrakt

Artykuł jest poświęcony Państwowemu Przedsiębiorstwu „Desa” – Dzieła Sztuki i Antyki, monopoliście w obrocie sztuką i antykami w czasach Polski Ludowej. Autor analizuje okoliczności jego powstania, przemiany, rozwój, a także społeczną recepcję na przestrzeni czterdziestu lat istnienia. Stawia tezę, że mimo prowadzenia z pozoru neutralnej działalności handlowej było projektem politycznym, realizującym w zakresie obrotu dzieł sztuki i ochrony dóbr kultury oficjalną politykę państwa. Jednocześnie ze względu na unikatową ofertę, a także społeczną ekskluzywność stało się przestrzenią dystrybucji prestiżu.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Piotr Korduba
1

  1. Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Adama Mickiewicza

Abstrakt

Niniejszy artykuł jest analizą doświadczenia rzeźby w pismach estetycznych Johanna Gottfrieda Herdera. Umieszczam je w przestrzeni pomiędzy percepcją wizualną, haptyczną i językową. Koncentruję się na charakterystycznym języku opisowym zbudowanym wokół struktury „jakby”. Twierdzę, że pomimo oczywistej waloryzacji dłoni, doświadczenie rzeźby Herdera – oraz związane z nim „żywe pojęcie” – nie może być sprowadzone do jednego zmysłu. Przykładowy Pigmalion z Plastik. Einige Wahrnehmungen über Form und Gestalt aus Pygmalions bildendem Traume ostatecznie nie dotyka rzeźby ręką, ale pędzlem. Jednak ponieważ doświadczenie to wiąże się z indywidualną wiedzą na temat właściwości materii i ciał, skutkuje ono postrzeganiem rzeźby odmiennym od doświadczania obiektów postrzeganych wyłącznie wzrokiem.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Kamilla Najdek
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Warszawski

Instrukcja dla autorów

INSTRUKCJE DLA AUTORÓW

Redakcja oczekuje tekstów niepublikowanych w całości lub w większych partiach, jednak w uzasadnionych przypadkach dopuszcza znacznie rozszerzone i zmodyfikowane wersje prac już opublikowanych. Redakcja zastrzega sobie prawo do nałożenia trzyletniego embarga na teksty opublikowane w „Roczniku”, licząc od daty publikacji. Redakcja przypomina, że zgodnie z zasadą wprowadzoną przez Polska Akademia Nauk dla wszystkich jej czasopism od 2005 roku, publikacje w „Roczniku” nie są objęte opłatami.
Uzyskanie zgody na publikację ilustracji leży po stronie Autorów. „Rocznik Historii Sztuki”, podobnie jak inne czasopisma naukowe w Polsce, nie pokrywa roszczeń z tytułu praw autorskich i praw do reprodukcji ze względu na bardzo ograniczony budżet.

Prosimy o konsekwentne stosowanie poniższych zasad redakcyjnych. Redakcja zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian i/lub zwracania tekstów w przypadku nieprzestrzegania poniższych wytycznych.

I. Przygotowanie tekstu i ilustracji

Teksty należy dostarczyć w formie elektronicznej wyłącznie w formacie *.doc lub *.rtf. Dokumenty (manuskrypt, streszczenia, podpisy pod ilustracjami, bibliografia) powinny być zapisane w oddzielnych plikach nazwanych zgodnie z ich zawartością
Ilustracje w formacie *.tiff (rozdzielczość 300 dpi lub wyższa) należy zapisać w osobnym folderze, a nazwa każdego pliku powinna zawierać nazwisko autora tekstu oraz numer porządkowy ilustracji (numer musi odpowiadać numerowi w tekście i podpisie); prosimy nie wklejać ilustracji do tekstu, lecz wyraźnie zaznaczyć miejsce ich umieszczenia
Objętość streszczenia nie powinna przekraczać proporcji jednej strony tekstu znormalizowanego (1800 znaków) na jeden arkusz wydawniczy artykułu (40 000 znaków ze spacjami)
Ponieważ Redakcja zamieszcza informacje o zawartości każdego numeru „Rocznika” w bazach internetowych, należy podać pięć słów kluczowych (wraz ze streszczeniem), a także bibliografię wykorzystaną w artykule
Tekst należy przygotować w edytorze Microsoft Word lub Open Office: czcionka Times New Roman lub Arial, wielkość 12 pkt – tekst główny, 10 pkt – przypisy, interlinia 1,5, marginesy standardowe 2,5 cm. W dłuższych tekstach należy stosować śródtytuły


„Rocznik” przyjmuje wyłącznie przypisy dolne

II. Zapisy tytułów, nazw własnych, dat

Tytuły artykułów, książek i dzieł sztuki należy wyróżniać kursywą
Brak wskazania tłumacza oznacza, że przekład został wykonany przez autora tekstu
Nazwy instytucji, muzeów i kolekcji należy zapisywać w oryginalnym brzmieniu, np. Vienna, Kunsthistorisches Museum
Nazwiska i imiona obce należy zapisywać w oryginalnej formie. Nazwy budowli i obiektów należy zapisywać zgodnie z obowiązującymi zasadami ortografii
Daty należy zapisywać cyframi arabskimi; dopuszcza się zapisywanie miesięcy słownie w tekście
W przypadku odwołań do stron internetowych należy podać datę dostępu; zapis po adresie strony, cyframi arabskimi w nawiasie, np. [dostęp: 01.2017]

III. Przypisy i bibliografia
Przypisy należy rozpoczynać wielką literą i kończyć kropką

  1. Książki:
    autor (inicjał imienia, kropka, spacja, nazwisko; przy kilku inicjałach bez spacji między nimi; nazwisko autora zapisane rozstrzelonym drukiem przy użyciu odpowiedniej funkcji edytora),
    po przecinku tytuł książki kursywą, po kropce podtytuł (jeśli występuje),
    po przecinku tłumacz (jeśli dotyczy), redaktor, numer tomu
    (skróty: transl., ed.; vol.; w publikacjach obcojęzycznych stosować oryginalne skróty, np. Hrsg. = Herausgeber),
    po przecinku wydawca (jeśli wymagany), miejsce i rok wydania,
    jeśli książka ma wznowienie – numer wydania użytego w tekście przed nazwą wydawcy,
    po przecinku strony cytowane

Przykład:
Préaud, P. Casselle, M. Grivel, C. Le Bitouzé, Dictionnaire des éditeurs d’estampes à Paris sous l’Ancien Régime, Promodis – Editions du Cercle de la Librairie, ed. I, Paris 1987, s. 179–180, il. s. 301.
Jeśli cytowana jest seria wydawnicza, należy ją podać po tytule książki, bez cudzysłowu, wielkimi literami (z wyłączeniem spójników i przyimków), po przecinku numer tomu (jeśli dotyczy), miejsce i rok wydania

  1. Artykuły w pracach zbiorowych, księgach jubileuszowych, słownikach, encyklopediach i leksykonach:
    autor (jak wyżej),
    po przecinku tytuł kursywą,
    po przecinku: [w:],
    tytuł publikacji (jak wyżej),
    po przecinku redaktor, w przypadku przekładu tłumacz (w pracach zbiorowych tłumacz po tytule artykułu)

Przykład:
Tazbir, Polsko-niderlandzkie kontakty wyznaniowe w XVII w., [w:] Niderlandyzm w sztuce polskiej. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Toruń, grudzień 1992, PWN, Warszawa 1995, s. 37–49.

  1. Katalogi wystaw:
    autor lub autorzy (jak wyżej),
    przy wielu autorach rozpocząć od tytułu wystawy,
    po przecinku tytuł kursywą,
    po kropce: katalog wystawy,
    po przecinku miejsce i czas trwania wystawy (jeśli znane),
    po przecinku strony cytowane, numery katalogowe

Przykład:
Bevers, Meister E.S., ein oberrheinischer Kupferstecher der Spätgotik. Katalog wystawy, Staatliche Graphische Sammlung München, 10. Dezember 1986 – 15. Februar 1987, Kupferstichkabinett Berlin, Staatliche Museen Preussicher Kulturbesitz April – 14. Juni 1987, München 1986, nr 5, s. 17.

  1. Artykuły w katalogach i hasła katalogowe:
    Jak w publikacjach zbiorowych, z uwzględnieniem danych o wystawie
  2. Czasopisma:
    autor (jak wyżej),
    po przecinku tytuł kursywą,
    po przecinku tytuł czasopisma w cudzysłowie,
    po przecinku rok, numer tomu, numer zeszytu,
    oznaczenia tomów, zeszytów i części zgodnie z oryginalną notacją językową (np. Bd., vol., H.),
    po przecinku strony cytowane

Przykład:
Stijnman, Lucas van Leyden and Etching, „Print Quarterly”, 1988, vol. 4 (Winter), s. 256–257, il. 1, s. 256.

  1. Źródła archiwalne:
    miasto,
    po przecinku nazwa archiwum lub biblioteki,
    po przecinku sygnatura,
    po przecinku tytuł rękopisu, numer karty, ewentualnie recto (r.) i verso (v.)

Przykład:
Florencja, Archivio di Stato Firenze, Ms. 78. 39, Guardaroba Medicea, k. 72 r.
Przy wielokrotnym cytowaniu: w pierwszym przypisie pełna nazwa z objaśnieniem skrótu, np. Warszawa, Archiwum Główne Akt Dawnych [dalej: AGAD], następnie stosować skrót

  1. Skróty bibliograficzne:
    Przy ponownym cytowaniu artykułu: nazwisko autora (bez inicjału), przecinek, op. cit., przecinek, numer strony
    np. Kornwolf, op. cit., s. 79
    Przy cytowaniu tego samego tekstu co w poprzednim przypisie: Ibidem, 60
    Przy powtarzającym się autorze: idem (mężczyzna), eadem (kobieta)
    Przy różnych publikacjach tego samego autora: skrót tytułu do pierwszego rzeczownika, np. Chmielewski, Warszawskie książnice…, s. 15
    Przy artykułach z katalogiem obiektów można stosować skróty, jeśli dołączono pełny wykaz bibliograficzny
    Przy katalogach wystaw można stosować skróty miejsca i roku, np. Warszawa 1996
    Jeśli wpis bibliograficzny pojawia się jednorazowo – nie skracać
    Przy powtarzającym się dziele (np. katalog raisonné): pełny zapis z wprowadzeniem skrótu, np. H. Focillon, Giovanni Battista Piranesi, Paris 1918 [dalej: Focillon 1918]

IV. Hasła katalogowe:
autor,
poniżej tytuł dzieła; po kropce datowanie,
poniżej technika, wymiary (wysokość × szerokość z jednostkami),
poniżej miejsce przechowywania (bez kropki),
poniżej bibliografia oddzielona średnikami,
wykaz rozpoczyna skrót Bibl.:
bibliografia czcionką jak przypisy

Przykład:
Stefano della Bella
Deer Hunting. ok. 1656
Pióro, tusz, lawowanie, papier żeberkowy, 167 × 123 mm
Kraków, Muzeum Narodowe
Bibl.: Vesme, Massar 1971, 680; Ortolani 1997, 680, il. s. 59

V. Ilustracje
Podpisy pod ilustracjami:
autor,
po przecinku tytuł dzieła kursywą,
po przecinku datowanie,
po przecinku technika,
po przecinku wymiary (wysokość × szerokość z jednostką),
po przecinku właściciel,
po kropce fotograf (lub formuła „dzięki uprzejmości …” lub „źródło reprodukcji: …”),
na końcu podpisów nie stosuje się kropki

Przykład:
Paul Gauguin, Autoportret, 1889, olej, drewno, 79,2 × 51,3 cm, Washington, National Gallery of Art. Fot. J. Borkowski

Jeżeli ilustracja przedstawia detal dzieła, należy podać pełny opis jak wyżej oraz precyzyjnie opisać reprodukowany fragment (dotyczy to także fragmentów dzieł prezentowanych w całości w tekście)
W przypadku ilustracji przedstawiających budowle lub ich plany należy, o ile to możliwe, stosować powyższe zasady

 
 
 

Dodatkowe informacje

Polityka archiwizacji

Czasopismo Rocznik Historii Sztuki zapewnia długoterminowe przechowywanie i dostęp do publikowanych treści za pośrednictwem platformy wydawniczej Polskiej Akademii Nauk.
Artykuły mogą być również archiwizowane w repozytoriach instytucjonalnych oraz innych bazach naukowych, zgodnie z obowiązującą licencją.


Opłaty za publikację

Czasopismo Rocznik Historii Sztuki nie pobiera żadnych opłat za zgłoszenie, procedowanie ani publikację artykułów.
Publikacja w czasopiśmie jest całkowicie bezpłatna dla autorów.

Zasady etyki publikacyjnej

Redakcja Rocznika Historii Sztuki stosuje zasady etyki publikacyjnej zgodne z wytycznymi Committee on Publication Ethics.

Obowiązki redakcji

Redakcja podejmuje decyzje o publikacji wyłącznie na podstawie wartości naukowej tekstu, jego oryginalności oraz zgodności z profilem czasopisma. Redaktorzy zobowiązani są do zachowania poufności w odniesieniu do zgłoszonych tekstów, ich autorów oraz recenzentów.

 

Obowiązki autorów

Autorzy zobowiązani są do składania wyłącznie oryginalnych tekstów, które nie były wcześniej publikowane ani zgłoszone do innego czasopisma. Wszystkie wykorzystane źródła muszą być odpowiednio cytowane. Autorzy zobowiązani są do przestrzegania przepisów prawa autorskiego oraz uzyskania zgody na wykorzystanie materiałów objętych ochroną.

 

Obowiązki recenzentów

Recenzenci zobowiązani są do przygotowania rzetelnej, obiektywnej i terminowej oceny tekstu zgodnie ze swoją wiedzą i kompetencjami. Recenzenci zobowiązani są do zachowania poufności oraz niewykorzystywania informacji uzyskanych w trakcie procesu recenzji do celów osobistych.

 

Plagiat i rzetelność naukowa

Plagiat w jakiejkolwiek formie stanowi naruszenie zasad etyki publikacyjnej i jest niedopuszczalny. Zgłoszone teksty mogą podlegać weryfikacji pod kątem ich oryginalności.

 

Konflikt interesów

Autorzy, recenzenci oraz redaktorzy zobowiązani są do ujawnienia wszelkich konfliktów interesów, które mogłyby wpłynąć na przebieg procesu publikacyjnego.

Procedura recenzowania

Proces recenzji

Zgłoszone artykuły podlegają wstępnej ocenie redakcji pod względem zgodności z profilem czasopisma oraz wymogami formalnymi. Następnie artykuły kierowane są do recenzji w trybie double-blind peer review, co oznacza, że zarówno autorzy, jak i recenzenci pozostają anonimowi. Każdy artykuł oceniany jest przez co najmniej dwóch niezależnych recenzentów, niepowiązanych z instytucją autora. Recenzenci są zobowiązani do zachowania poufności oraz nieujawniania swojej tożsamości. Recenzenci powinni posiadać co najmniej stopień naukowy doktora oraz kompetencje merytoryczne odpowiadające tematyce ocenianego artykułu. Recenzje przygotowywane są na formularzu opracowanym przez redakcję i uwzględniają kryteria takie jak: oryginalność, wartość naukowa, poprawność metodologiczna oraz znaczenie dla dyscypliny.

 

Na podstawie otrzymanych recenzji redakcja podejmuje decyzję o:

- przyjęciu artykułu do publikacji,

- przyjęciu po poprawkach,

- ponownym skierowaniu do recenzji,

- odrzuceniu artykułu.

Ta strona wykorzystuje pliki 'cookies'. Więcej informacji